Rất nhiều sự cố đứt cáp điện, vỡ ống nước xảy ra khi máy xúc đào trúng tuyến ngầm mà không ai biết bên dưới có gì. Băng cảnh báo cáp ngầm là dải băng in chữ cảnh báo, được rải trong rãnh phía trên đường cáp hoặc đường ống, để người đào sau này nhìn thấy trước khi chạm tới cáp. Bài này giải thích các loại băng, các khổ phổ biến, cách chọn màu và cách rải băng đúng.
Băng cảnh báo cáp ngầm dùng để làm gì?
Khi thi công đường cáp điện, cáp viễn thông hay ống cấp nước ngầm, đơn vị thi công rải băng cảnh báo trong rãnh, nằm giữa đường cáp và mặt đất. Nhiều năm sau, khi có người đào xới (làm đường, lắp đặt công trình khác), lưỡi máy xúc hoặc cuốc sẽ gặp lớp băng trước khi chạm tới cáp. Dòng chữ in trên băng báo cho họ biết bên dưới có gì để dừng lại, liên hệ đơn vị quản lý.
Băng giúp tránh:
- Điện giật, chập cháy khi đào trúng cáp điện đang vận hành.
- Mất điện, mất nước, mất kết nối diện rộng.
- Chi phí sửa chữa và bồi thường lớn.
Các loại băng phổ biến
- Theo công trình bên dưới: băng báo cáp điện lực, cáp điện trung thế, cáp viễn thông, ống nước, ống gas… Dòng chữ in trên băng nói rõ loại công trình.
- Theo chất liệu: phổ biến là nhựa PE, HDPE: bền, không mục trong đất, chịu được ẩm ướt lâu năm.
- Theo khổ (bề rộng): thường gặp 10, 15, 20, 30, 40 cm. Khổ càng rộng thì càng dễ bị phát hiện khi đào.
- In theo yêu cầu: thêm tên đơn vị quản lý, số điện thoại liên hệ, cấp điện áp.
Chọn màu và khổ băng cảnh báo cáp ngầm
| Công trình | Màu thường dùng | Gợi ý khổ |
|---|---|---|
| Cáp điện lực hạ thế | Đỏ, vàng, cam | Khổ nhỏ, vừa với rãnh hẹp |
| Cáp điện trung thế | Đỏ, vàng, cam | Khổ lớn, phủ hết bề rộng tuyến cáp |
| Ống cấp nước | Xanh dương | Theo bề rộng ống |
| Cáp viễn thông | Tuỳ quy định của đơn vị | Theo bề rộng tuyến |
Màu và nội dung chữ cụ thể thường do chủ đầu tư hoặc đơn vị quản lý tuyến (điện lực, cấp nước, viễn thông) quy định. Trước khi đặt hàng, hãy hỏi lại yêu cầu trong hồ sơ thiết kế.
Cách rải băng đúng
- Rải sau khi đã lấp một lớp đất, cát phủ lên cáp hoặc ống, không đặt băng sát trực tiếp lên cáp.
- Đặt băng nằm phẳng, mặt chữ hướng lên trên, chạy dọc theo đúng tim tuyến cáp.
- Tuyến rộng hoặc nhiều cáp song song: dùng khổ lớn hoặc rải nhiều dải để phủ hết bề rộng.
- Nối băng chồng mép ở chỗ hết cuộn, không để đứt quãng.
- Lấp đất tiếp và đầm theo đúng biện pháp thi công.
Độ sâu đặt băng, khoảng cách tới cáp và các yêu cầu kỹ thuật chi tiết phải theo thiết kế được duyệt và quy định của ngành quản lý tuyến.
Lưu ý khi đào gặp băng cảnh báo
- Dừng đào bằng máy ngay khi thấy băng.
- Đọc nội dung in trên băng để biết bên dưới là gì.
- Liên hệ đơn vị quản lý tuyến trước khi đào tiếp.
- Nếu bắt buộc phải đào tiếp, đào thủ công cẩn thận theo hướng dẫn của đơn vị quản lý.
5 lỗi hay gặp khi thi công
- Quên rải băng khi tiến độ gấp, nhất là ở những đoạn tuyến ngắn, đoạn đấu nối.
- Đặt băng lệch khỏi tim tuyến, người đào sau này đào trúng cáp mà không gặp băng.
- Đặt băng sát mặt cáp, tới khi thấy băng thì lưỡi máy xúc cũng đã chạm cáp.
- Dùng sai loại băng, ví dụ băng báo ống nước rải trên tuyến cáp điện, gây hiểu nhầm nguy hiểm.
- Băng bị cuộn, gập khi lấp đất, chữ bị úp xuống, khó đọc.
Người giám sát nên kiểm tra việc rải băng trước khi cho lấp đất từng đoạn, và chụp ảnh lưu hồ sơ hoàn công. Sau này khi có tranh chấp hoặc sự cố, ảnh này là bằng chứng tuyến đã được cảnh báo đúng.
Băng cảnh báo trong nhà máy, khu công nghiệp
Không chỉ đường phố, các nhà máy và khu công nghiệp cũng có nhiều tuyến ngầm: cáp điện từ trạm biến áp tới xưởng, ống khí nén, ống nước chữa cháy, cáp tín hiệu. Khi mở rộng nhà xưởng hoặc làm sân bãi, rất dễ đào trúng. Vì vậy, chủ đầu tư nên yêu cầu nhà thầu rải băng cho mọi tuyến ngầm, và lưu bản vẽ vị trí tuyến cho bộ phận bảo trì.
Tính số lượng băng cần mua
Đơn giản nhất là lấy tổng chiều dài tuyến cáp hoặc ống, cộng thêm phần chồng mép ở các mối nối và phần dự phòng. Nếu tuyến rộng phải rải nhiều dải song song thì nhân thêm với số dải. Băng thường được bán theo cuộn, hãy hỏi chiều dài mỗi cuộn để quy đổi.
Câu hỏi thường gặp
Có thể in thêm số điện thoại đơn vị lên băng không?
Có. Nhiều công trình đặt băng in theo yêu cầu với tên đơn vị, số điện thoại, cấp điện áp.
Băng cảnh báo dùng được bao lâu dưới đất?
Băng nhựa PE, HDPE rất bền trong đất. Điều quan trọng là rải đúng vị trí để còn tác dụng khi có người đào.
Băng cảnh báo khác băng rào cảnh báo thế nào?
Băng rào cảnh báo (dải sọc đỏ trắng) dùng để quây khu vực nguy hiểm trên mặt đất. Băng báo cáp ngầm được chôn dưới đất.
Bảo Hộ Thiên Mã có sẵn băng báo hiệu cáp, điện, nước ngầm các loại, như băng cảnh báo cáp điện 24kV và băng báo cáp điện lực HDPE. Tìm hiểu thêm về băng đánh dấu đường ngầm tại Wikipedia (Utility location).
