Khi nào cần thay dây an toàn? Đây là câu hỏi quan trọng với người lao động làm việc trên cao, bởi một bộ dây nhìn bên ngoài còn khá mới vẫn có thể không còn đủ điều kiện sử dụng nếu đã chịu lực rơi, bị sờn, tiếp xúc hóa chất hoặc có chi tiết kim loại biến dạng.
Ngoài việc chọn đúng loại dây đai an toàn toàn thân, người sử dụng cần biết các dấu hiệu phải loại bỏ thiết bị và cách kiểm tra trước mỗi ca làm việc.
Nội Dung Chính:
Toggle1. Dây đã từng chịu lực trong một sự cố rơi
Đây là trường hợp cần đặc biệt lưu ý. Sau khi hệ thống dây an toàn đã giữ người lao động trong một sự cố rơi, các bộ phận như dây đai, đường may, móc, vòng D và bộ giảm sốc có thể đã chịu tải lớn.
Ngay cả khi bên ngoài chưa thấy hư hỏng rõ ràng, khả năng chịu lực của thiết bị có thể đã thay đổi. Thiết bị cần được ngừng sử dụng và đánh giá theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc quy trình an toàn của đơn vị.
2. Dây đai bị sờn, rách hoặc xuất hiện vết cắt
Trước mỗi ca làm việc, nên kiểm tra toàn bộ chiều dài dây. Những dấu hiệu cần chú ý gồm mép dây bị tưa, sợi dây bung, bề mặt bị mỏng, vết cắt ngang hoặc dọc và khu vực bị mài mòn do cọ sát thường xuyên.
Đặc biệt cần kiểm tra các vị trí gần khóa, vòng D và điểm chịu lực. Nếu tổn thương ảnh hưởng tới cấu trúc dây, không nên tự khâu hoặc gia cố để tiếp tục sử dụng.
3. Đường chỉ may bị bung hoặc đứt
Các đường may chịu lực là bộ phận quan trọng của dây an toàn. Khi kiểm tra, hãy quan sát xem chỉ may có bị đứt, bung khỏi dây, kéo giãn bất thường hoặc biến dạng tại vị trí nối hay không.
Một đường may bị hỏng có thể làm giảm khả năng giữ tải của cả hệ thống. Không nên tự khâu lại bằng chỉ thông thường.
4. Móc khóa bị cong, nứt hoặc đóng không hoàn toàn
Móc khóa thường xuyên tiếp xúc với điểm neo nên cần được kiểm tra kỹ. Hãy thử đóng mở móc nhiều lần và kiểm tra cơ cấu khóa có tự đóng hoàn toàn, bị kẹt, cong, méo, nứt hoặc ăn mòn hay không.
Với công việc phải thay đổi vị trí neo liên tục, có thể tham khảo cấu hình dây an toàn 2 móc để duy trì kết nối phù hợp với quy trình làm việc.
5. Vòng D và khóa điều chỉnh bị biến dạng
Vòng D là điểm kết nối quan trọng giữa dây đai và hệ thống chống rơi. Cần đưa thiết bị ra khỏi sử dụng nếu vòng D bị cong, kim loại xuất hiện vết nứt, khóa điều chỉnh không giữ được vị trí hoặc thường xuyên tự trượt.
Không dùng búa, kìm hoặc dụng cụ cơ khí để tự nắn lại vòng D hay móc khóa đã biến dạng.
6. Dây có dấu hiệu hư hỏng do nhiệt hoặc tia UV
Dây bảo hộ dùng ngoài trời có thể xuống cấp vì ánh nắng, nhiệt hoặc tia UV. Dấu hiệu thường gặp là dây bạc màu bất thường, bề mặt cứng hoặc giòn, cháy xém, nóng chảy hoặc mất độ mềm dẻo ban đầu.
Người làm việc gần khu vực hàn cắt, nguồn nhiệt hoặc bề mặt nóng cần kiểm tra thường xuyên hơn.
7. Dây tiếp xúc với hóa chất không xác định
Một số hóa chất, dầu, dung môi hoặc chất ăn mòn có thể làm suy giảm vật liệu mà mắt thường khó phát hiện ngay. Nếu dây bị đổ hóa chất lên và không xác định được mức độ ảnh hưởng, nên ngừng sử dụng, xác định loại hóa chất và đối chiếu hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi dùng lại.
8. Không còn nhãn nhận diện hoặc không xác định được lịch sử sử dụng
Nhãn sản phẩm thường cung cấp thông tin về nhà sản xuất, model, tiêu chuẩn hoặc dữ liệu phục vụ quản lý thiết bị. Nếu một bộ dây mất hoàn toàn nhãn, không xác định được nguồn gốc, không biết đã dùng bao lâu hoặc có từng chịu lực rơi hay không thì cần đánh giá rất thận trọng trước khi tiếp tục sử dụng.
9. Đã vượt thời gian sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất
Không nên áp dụng một con số cố định cho mọi loại dây an toàn. Thời gian sử dụng phụ thuộc vào vật liệu, tần suất làm việc, điều kiện bảo quản, môi trường và hướng dẫn của từng nhà sản xuất.
Với các vị trí cần di chuyển theo phương đứng hoặc cần kiểm soát chiều dài dây linh hoạt, có thể tham khảo dây an toàn cuộn rút, nhưng vẫn phải kiểm tra tình trạng thiết bị trước khi dùng.
Checklist kiểm tra dây an toàn trước mỗi ca làm việc
- Trải toàn bộ dây ra để dễ quan sát.
- Kiểm tra dây đai từ đầu đến cuối, tìm vết cắt, sờn và biến dạng.
- Quan sát toàn bộ đường chỉ may.
- Kiểm tra vòng D và các chi tiết kim loại.
- Đóng mở từng móc khóa.
- Kiểm tra khóa điều chỉnh.
- Kiểm tra bộ giảm sốc nếu sản phẩm có trang bị.
- Kiểm tra nhãn và thông tin nhận diện.
- Xác nhận thiết bị chưa từng bị đánh dấu loại khỏi sử dụng.
Nếu có bất kỳ điểm nào nghi ngờ, nên tách thiết bị khỏi khu vực sử dụng để tránh người khác lấy nhầm.
Có thể tự sửa dây an toàn bị hỏng không?
Không nên tự sửa các bộ phận chịu lực bằng cách khâu lại dây, nối thêm dây, đục thêm lỗ, nắn lại móc, hàn vòng kim loại hoặc thay khóa bằng linh kiện không đúng thiết kế.
Việc sửa chữa không đúng quy trình có thể làm thay đổi khả năng chịu lực của thiết bị. Khi có chi tiết hư hỏng, nên thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc thay thế thiết bị phù hợp.
Bảo quản thế nào để dây an toàn bền hơn?
- Để dây ở nơi khô ráo, thông thoáng.
- Tránh ánh nắng trực tiếp kéo dài.
- Không đặt gần nguồn nhiệt.
- Tránh hóa chất và dung môi.
- Không để vật nặng đè lên dây.
- Không kéo dây qua cạnh sắc.
- Sắp xếp dây để hạn chế xoắn và biến dạng.
Khi nào nên thay ngay thay vì tiếp tục sử dụng?
Nên đưa dây ra khỏi sử dụng ngay khi phát hiện dấu hiệu hư hỏng tại bộ phận chịu lực, cơ cấu khóa không hoạt động bình thường, dây từng chịu lực rơi, hoặc không thể xác định rõ lịch sử sử dụng. Trong trường hợp chưa chắc chắn, ưu tiên kiểm tra chuyên môn trước khi đưa trở lại công việc.
Câu hỏi thường gặp
Dây an toàn còn mới nhưng đã từng giữ người bị rơi có dùng tiếp được không?
Không nên kết luận thiết bị vẫn an toàn chỉ dựa vào hình thức bên ngoài. Thiết bị đã chịu tải trong sự cố rơi cần được loại khỏi sử dụng và đánh giá theo hướng dẫn áp dụng cho sản phẩm.
Dây bị sờn một ít có cần thay không?
Cần đánh giá vị trí và mức độ sờn. Nếu tổn thương ảnh hưởng đến cấu trúc dây hoặc nằm tại khu vực chịu lực, không nên tiếp tục sử dụng khi chưa được xác nhận an toàn.
Bao lâu nên kiểm tra dây an toàn một lần?
Người sử dụng nên kiểm tra trước mỗi lần dùng. Ngoài ra, doanh nghiệp cần có chương trình kiểm tra định kỳ phù hợp với môi trường làm việc, tần suất sử dụng và hướng dẫn của nhà sản xuất.
Có thể dùng dây an toàn nếu móc khóa hơi kẹt không?
Không nên. Móc phải hoạt động đúng chức năng và đóng khóa bình thường. Cơ cấu khóa bị kẹt là dấu hiệu cần đưa thiết bị ra khỏi sử dụng để kiểm tra.
Kết luận
Biết khi nào cần thay dây an toàn quan trọng không kém việc chọn đúng sản phẩm. Dây từng chịu lực rơi, bị sờn rách, bung đường may, biến dạng móc khóa, hư hỏng do nhiệt hoặc hóa chất đều là những trường hợp cần được xử lý ngay.
Trước mỗi ca làm việc, hãy kiểm tra dây, móc, vòng D, khóa điều chỉnh và các bộ phận liên quan. Nếu có dấu hiệu bất thường, nên cách ly thiết bị và đánh giá trước khi đưa trở lại sử dụng.
Tham khảo thêm nhóm dây đai an toàn toàn thân và các giải pháp bảo hộ làm việc trên cao tại Bảo Hộ Thiên Mã để lựa chọn cấu hình phù hợp với nhu cầu thực tế.
