Mua đủ bình chữa cháy mới là một nửa công việc. Nửa còn lại là đặt bình ở đâu, bao nhiêu bình, để khi có cháy ai cũng lấy được ngay. Bài này tóm tắt tiêu chuẩn bố trí bình chữa cháy theo TCVN 3890:2023, giải thích các yếu tố quyết định số lượng bình, gợi ý vị trí đặt cho văn phòng, nhà xưởng, cửa hàng và những lỗi hay bị nhắc nhở khi kiểm tra PCCC.
Tiêu chuẩn bố trí bình chữa cháy hiện hành là gì?
Văn bản chính hiện nay là TCVN 3890:2023 “Phòng cháy chữa cháy – Phương tiện phòng cháy và chữa cháy cho nhà và công trình – Trang bị, bố trí”, thay thế cho TCVN 3890:2009. Một số điểm chính về bình chữa cháy trong tiêu chuẩn này:
- Mọi khu vực trong nhà và công trình, kể cả nơi đã có hệ thống chữa cháy tự động, đều phải trang bị bình chữa cháy xách tay hoặc bình có bánh xe.
- Việc lựa chọn và bố trí bình tuân theo Điều 6 và Điều 7 của TCVN 7435-1 (tiêu chuẩn về bình chữa cháy xách tay và xe đẩy, phần lựa chọn và bố trí).
- Bình phải được đặt ở vị trí dễ thấy, dễ lấy, gần lối ra vào phòng, cầu thang, hành lang; không đặt ở chỗ khuất hoặc trong tủ không quan sát được.
- Phải có số bình dự trữ không ít hơn 10% tổng số bình theo tính toán.
Những yếu tố quyết định số lượng bình
Không có một con số “bao nhiêu mét vuông một bình” dùng chung cho mọi nơi. Theo TCVN 7435-1, số lượng và vị trí bình được tính dựa trên:
- Mức độ nguy hiểm cháy của khu vực: văn phòng ít chất cháy khác hẳn kho sơn, xưởng gỗ. Mức nguy hiểm càng cao thì càng cần nhiều bình, bình lớn hơn và đặt gần nhau hơn.
- Loại đám cháy có thể xảy ra: chất rắn, chất lỏng, khí, thiết bị điện. Mỗi loại cần bình phù hợp.
- Khả năng chữa cháy của bình (định mức): thể hiện trên nhãn bình. Bình có định mức cao bảo vệ được diện tích lớn hơn.
- Khoảng cách di chuyển tối đa từ một điểm bất kỳ trong khu vực tới bình gần nhất.
- Diện tích bảo vệ tối đa của mỗi bình.
Vì các yếu tố trên khác nhau theo từng công trình, cơ sở thuộc diện quản lý PCCC nên làm theo hồ sơ thiết kế đã được thẩm duyệt, hoặc nhờ đơn vị tư vấn PCCC tính toán. Đừng chỉ dựa vào một con số chung trên mạng.
Áp dụng tiêu chuẩn bố trí bình chữa cháy cho từng nơi
- Văn phòng: cạnh cửa ra vào mỗi phòng lớn, đầu hành lang, sảnh thang máy, cạnh phòng máy chủ và tủ điện.
- Nhà xưởng: dọc lối đi chính, gần cửa thoát nạn, cạnh máy móc có nguy cơ cháy, khu chứa nguyên liệu dễ cháy, tủ điện tổng.
- Kho hàng: ở các đầu dãy kệ, lối ra vào kho. Kho lớn, nhiều chất cháy có thể cần thêm bình xe đẩy.
- Cửa hàng, nhà hàng: gần quầy thu ngân, lối ra vào, khu bếp. Khu bếp cần lưu ý loại bình phù hợp với dầu mỡ.
- Nhà ở, chung cư mini: mỗi tầng ít nhất ở chiếu nghỉ cầu thang, khu bếp, chỗ để xe.
Cách đặt bình cho đúng
- Treo trên giá, móc chắc chắn hoặc đặt trong kệ, hộp đựng, không đặt lăn lóc dưới sàn.
- Tay cầm ở độ cao dễ với tới cho người lớn, kể cả người thấp. Không treo quá cao phải kiễng chân hay leo lên mới lấy được.
- Nhãn hướng dẫn quay ra ngoài để người dùng đọc được ngay.
- Có biển chỉ vị trí bình ở nơi bình bị che khuất một phần, hoặc nơi diện tích rộng.
- Tránh nơi nắng gắt, nhiệt độ cao, ẩm ướt gây gỉ sét, giảm áp suất bình.
- Không để hàng hoá, xe cộ chắn trước bình.
Những lỗi hay bị nhắc khi kiểm tra PCCC
- Bình bị hàng hoá che khuất, để trong phòng khoá cửa.
- Bình quá hạn kiểm tra, kim đồng hồ áp suất (bình bột) chỉ vùng đỏ, mất chốt, mất kẹp chì.
- Dùng sai loại bình cho khu vực, ví dụ chỉ có bình bột ở phòng máy chủ.
- Không có bình dự trữ.
- Không có sổ theo dõi kiểm tra, bảo dưỡng bình.
Kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ
Bình đã bố trí đúng vẫn cần kiểm tra thường xuyên để luôn sẵn sàng. Mỗi tháng nên xem nhanh: bình còn ở đúng chỗ, chốt và kẹp chì còn nguyên, kim đồng hồ ở vùng xanh (bình bột), vỏ không gỉ, vòi không nứt. Bình khí CO2 không có đồng hồ thì kiểm tra bằng cách cân. Bình đã sử dụng hoặc không đạt thì đem nạp sạc, bảo trì. Việc kiểm tra, bảo dưỡng bình có hướng dẫn riêng trong TCVN 7435-2.
Câu hỏi thường gặp
Đã có hệ thống sprinkler thì có cần bình chữa cháy không?
Có. Theo TCVN 3890:2023, kể cả khu vực đã có hệ thống chữa cháy vẫn phải trang bị bình chữa cháy xách tay hoặc xe đẩy.
Nên mua bình bột hay bình khí?
Bình bột ABC đa năng, dùng làm bình chính cho hầu hết khu vực. Bình CO2 dùng thêm ở nơi có thiết bị điện, điện tử. Xem thêm bài các loại bình chữa cháy phổ biến.
TCVN 3890:2023 có áp dụng cho nhà ở không?
Tiêu chuẩn này áp dụng cho nhà và công trình theo phạm vi quy định trong tiêu chuẩn. Nhà ở riêng lẻ, nhà ở kết hợp kinh doanh nên tìm hiểu quy định áp dụng cho loại hình của mình, và dù không bắt buộc cũng nên trang bị ít nhất một vài bình.
Bảo Hộ Thiên Mã cung cấp bình cứu hoả, bình chữa cháy các loại và dịch vụ nạp sạc định kỳ. Xem thêm về tiêu chuẩn thiết bị phòng cháy chữa cháy. Tìm hiểu thêm tại Wikipedia (Fire extinguisher).
